top of page
ÖMER FARUK ELBEK


Yapay Zekâ İşi Yönetirken İşçi Nasıl Korunacak?
Tehlikeyi gören robot, işçiyi korumaya yeter mi? Yapay zekâ bir yandan riski saptarken diğer yandan üretim hızını belirliyor. Asimov’un psikotarihinden fabrika sahasına uzanan bu yazı, otomasyonun kazandırdığı zamanın kime kaldığını, sorumluluğun kime yüklendiğini ve işçinin algoritmik kararlara nasıl itiraz edebileceğini sorguluyor. Çünkü işi hızlandıran hesapla işçiyi koruyan hesap her zaman örtüşmüyor.
Ömer Faruk Elbek
1 Kas17 dakikada okunur


Bir Jeolog Irkçı Olabilir mi? Kaynayan Yeryüzü ve Safkanlık İllüzyonu
Yeryüzü durağan bir resme benzemez. Kıtalar kayar, denizler yer değiştirir, insan toplulukları durmadan göçer ve birbirine karışır. Safkanlık iddiası bu kaynamanın tam ortasında tutunacak yer bulamaz. Ezelden beri aynı kaldığı söylenen her sınır, jeolojinin ve genetiğin kaydında ince, taze bir tortudan ibarettir. Irkçılık, değişmezlik yanılgısının en kaba biçimidir.
Ömer Faruk Elbek
24 Eki7 dakikada okunur


İş Güvenliği Uzmanının Tarihi Savunması
Bu işyeri büyük ve soylu bir ata benzer, ama büyüklüğü yüzünden ağır hareket eder. Onu uyutan, formların ve 'çok ivedi' yazılarının ağırlığı kadar, her sabah bir rakam ekleyip gönlünüzü rahatlatan o panodur, çünkü pano bir ninni gibi her gün aynı şeyi söyler ve at buna alışıp uyuklar. Benim işimse bir at sineğinin işidir, gün boyu her yere konup sizi sorularla rahatsız etmek.
Ömer Faruk Elbek
24 Eki16 dakikada okunur


O Çocuklar Büyüyecek...
Çocuk adaleti bir kuram olarak değil, gündelik hayatın küçük işaretlerinden sezerek öğrenir. Gazze’den Basra’ya, silah kültürüyle büyüyen kuşaklardan atölyelerde tükenen çocukluklara uzanan bu yazı, şiddetin ve yoksulluğun çocukta yalnızca travma değil fail de ürettiğini tartışıyor. O çocuklar büyüyecek ve bugün görmezden gelinen her izin hesabını soracak. Yanıt ise söylediklerimizde değil, yaptıklarımızda saklı.
Ömer Faruk Elbek
18 Eki4 dakikada okunur


Kongre Salonundan Rafa...
Bir siyasi partiyi metaya, üyeyi müşteriye, seçmeni alıcıya, kongreyi vitrine çeviren bu dil, kapitalizmin siyasetten istediğini gündelik konuşmanın içinden gerçekleştirir ve toplumu dönüştürmek için kurulmuş örgütleri toplumun beğenisine sunulmuş ürünlere çevirir. Bir siyasi partiyi markadan ayıran şey ne tanınırlığı ne de parlaklığıdır, o adın altında karar verenlerin üyelerine, seçmenlerine ve kendi tarihlerine karşı hesap vermek zorunda olmasıdır.
Ömer Faruk Elbek
18 Eki4 dakikada okunur


Bir Hayatta Kalma Refleksi Olarak "Kurnazlık"
Kurnazlık ya da samimiyetsizlik olarak yaftalanan bu tavrı, güvencenin hukuka değil kişisel bağlara dayandığı bir düzende, ağır yenilgilerle sınanmış bir 'hayatta kalma bilgisi' olarak okumak gerekir. İnsanı sürekli teyakkuzda tutan bu korunma mecburiyeti, ancak hakkın kimliğe, adaletin akraba nüfuzuna bağlanmadığı bir düzende ortadan kalkabilir. Belki o zaman bu durum, bir hayatta kalma hamlesi değil, özgürlüğün sahici birer ifadesi olur.
Ömer Faruk Elbek
11 Eki9 dakikada okunur


Gelir Üzerindeki Hak, Hak Üzerinden Gelir
Kahvehanede dolaşan cümle, ülkenin kaynaklarının herkese yeteceğini, yetmiyorsa suçun rüşvette ve yağmada olduğunu söyler. Kaybı halkın hesabına yazmakta haklıdır, ama izini yalnızca suçta arar. Osmanlı'daki iltizamdan 2001 banka faturasına, bütçenin faiz kaleminden Avrasya Tüneli'nin araç garantisine ve varlık barışına uzanan bu deneme, emeğin yarattığı değerin kanunla ve sözleşmeyle, herkesin gözü önünde nasıl paylaşıldığını izliyor.
Ömer Faruk Elbek
6 Eki6 dakikada okunur


Papalar ve Din Adamlarının Dünya Malıyla İmtihanı
Papa Françis'in ardında yüz dolar bıraktığı haberi dünyayı dolaştı, cenazesindeki yıpranmış pabuçlar sade hayatının simgesi olarak sunuldu. Oysa makam, Londra'daki yatırım davası, Paris'teki mülkü ve binlerce taşınmazıyla yeni papaya devredildi. Ankara'da Diyanet, kiraladığı Audi A8'i on yedi gün içinde önce ihtiyaç diye savundu, sonra tasarruf adına iade etti. Françis'in tevazusunun kurumda bir iz bırakıp bırakmadığı ise pabuçlarda değil, Vatikan'ın yıllık bilançolarında oku
Ömer Faruk Elbek
5 Eki3 dakikada okunur


Kuluçka Makinesinin Ayarı
Hibeyle ayakta duran bir STK da gerçek bir ihtiyacın çevresinde toplanmış insanları bir araya getirir; asıl mesele, bu insanların örgütün yönünü belirleyip belirleyemediğidir. DKÖ’ye dönüşüm, çalışmadan yararlananları aidatını veren ve yönetimi değiştirebilen bir tabana çevirmekle başlar. Sürdürülebilirlik sorusunun cevabı, yönetimin üyelerine hesap verdiği bir örgütte bir sonraki hibe olmaktan çıkar ve talebi taşıyanların kendisi olur.
Ömer Faruk Elbek
29 Eyl7 dakikada okunur


Örgütsel Goebbelizm
Bir kurumda gerçeklik çoğu zaman yalanla değil, karar verenin masasına neyin ulaşacağının seçilmesiyle bozulur. Pandemi tablosunda iki sayıdan küçüğü her akşam öne çıkarıldı, Amasra'da aynı Sayıştay raporu patlamadan sonra başka bir anlamla okundu, Wells Fargo'da şüpheyi bildiren yönetici işten çıkarıldı. Örgütsel Goebbelizm bu seçimin tek elde toplanmasıdır. Belgeler yan yana konabildiği sürece seçim görünür kalır, karşılaştırma yolu kapandığında ise raporda ne yazıyorsa o g
Ömer Faruk Elbek
27 Eyl6 dakikada okunur


Şema Yeni Hüküm Eski
Siyasal yön değişirken personelin geleceği eski yöneticilerin değerlendirmesine bırakılırsa, geçmişteki mesleki itirazlar yeni döneme “uyumsuzluk” kaydıyla taşınabilir. Dar grupçuluk, yapılan işin önüne yakınlık ilişkilerini geçirir. Yeniden örgütlenmenin çalışan açısından anlamı, ölçütlerin açıklanmasında, kararlara katılımda ve hatalı değerlendirmelerin düzeltilebilmesinde aranmalıdır. Aksi hâlde eski terazi yalnızca yeni bir masaya konmuş olur.
Ömer Faruk Elbek
27 Eyl6 dakikada okunur


Gruba Düşen Fotoğraf
Kurumsal WhatsApp gruplarında bir onarım fotoğrafı paylaşılır, alkışlar dizilir ve iş yapılmış sayılır. Oysa fotoğraf işin kanıtı değil temsilidir. Bu deneme, bir iş güvenliği uzmanının gözünden, grupların nasıl bir dijital panoptikona dönüştüğünü inceliyor. Yönetici için gözetim ekranı, çalışan için vitrin olan grupta dalkavukluk ölçülebilir hale gelir, ramak kala bildirimleri kayda geçmeden kaybolur ve mesai hiç bitmez.
Ömer Faruk Elbek
24 Eyl4 dakikada okunur


Bir İş Yeri Tasavvuru Olarak Yalamalık
Bir iş yerinde aynı hata herkes için aynı sonucu doğurmuyorsa, yazılı kuralların yanında yazılmamış ikinci bir düzen işliyordur. Yazı bu düzene yalamalık adını veriyor ve onu kötü karakterlerle değil, yöneticinin onayının göreve, korumaya ve terfiye nasıl çevrildiğiyle açıklıyor. Değerlendirme formundan izin çizelgesine uzanan örneklerle, bağlılığın "kurumu sahiplenmek" diye kayda geçtiğini, bu düzenin kendi yöneticisini seçtiğini ve yazılı kuralın ancak onu zayıflatabildiğin
Ömer Faruk Elbek
22 Eyl8 dakikada okunur


Mektubu Yazan Uzman, Yangına Bakan Göz
Bir Yangın Sempozyumunun Ardından... Felsefeyi severdi, fizikten de anlardı, Şairdi, musikide hayli behresi vardı. Laf altında kalmazdı, yaman bir silahşordu, Başkası hesabına bazen âşık olurdu. Rahmetlinin Cyrano de Bergerac’tı adı; Her şey olayım derken hiçbir şey olamadı! Edmond Rostand, Cyrano de Bergerac, V. perde, çev. Sabri Esat Siyavuşgil 17-18 Eylül 2026'da İzmir'de, Makina Mühendisleri Odası'nın Tepekule salonlarında Uluslararası Katılımlı Yangın Sempozyumu ve Sergi
Ömer Faruk Elbek
20 Eyl11 dakikada okunur


Netliğin Taklidi
Netlik, sözün arkasında durulması ve hesabın açık kalmasıdır. “Netliği severim” denildiğinde çoğu zaman istenen bu değildir; değişmeyen, şaşırtmayan, bir daha soru sorulmayan bir kesinliktir. Kesinlik, belirsizliği örtüp sorumluluğu kapatınca netliğin taklidine dönüşür. Dürüst belirsizlik yetersiz, sabitlenmiş garanti yeterli görünür. Asıl aranan duruluk değil, soru sorma yükünün ortadan kalkmasıdır.
Ömer Faruk Elbek
12 Eyl3 dakikada okunur


Bir Yıkım Mühendisi Olarak Eşref-i Mahlûkat
Eşref-i mahlûkat" kavramı, bugün doğayı ve canlıları tasfiye eden teknokratik devlet aklının örtüsüne dönüşmüştür. Siyasal İslam iddiasının pratiğinde, sokak hayvanlarının tecridi ile ekolojik yıkım aynı bürokratik dille meşrulaştırılmaktadır. Canlıların ve mekânın birer risk, maliyet ve mühendislik problemine indirgendiği bu rasyonel ve kapitalist düzende; mahlûkatı tasfiye eden eşref-i mahlûkat, nihayetinde salt bir yıkım mühendisine dönüşmüştür.
Ömer Faruk Elbek
11 Eyl3 dakikada okunur


Köpük ve Çakıl Arasında Siyaset
İnsan hayatın yükünü bir an başının üstüne fırlatır; kollar kilitlenir, yerçekimine galip geldiğini sanır. Silkme taşımak değil, taşıyabilme iddiasının gösterisidir. Slogan dinince ağırlık omuzlara döner. Sabah servis yine aynı saatte gelir. Dilinde slogan vardır, kapıda hayat. Köpük çekilir, çakıl kalır.
Ömer Faruk Elbek
9 Eyl4 dakikada okunur


İmparatorun Bülbülü
Andersen’in masalında saray, istenince öten mekanik bülbülü gerçek kuşa tercih eder; ötüşü kusursuzdur ve ne zaman ne söyleyeceği bellidir. Yazı, tanrı yerine doğa, halk, vicdan ya da rıza adına konuşmanın aynı tüneğe konmak olduğunu savunur: konuşan kaybolur, itiraz artık bir insana değil kutsal sayılan şeye yönelir. İçselleşmiş rıza iktidarı yok etmez, taşır. Aranan şey yalnızlık değil, kafesi reddedip dönebilmektir.
Ömer Faruk Elbek
2 Eyl3 dakikada okunur


Bir Porsiyon Öncelik
“Hasta bakmaya gideceğim” sözü, hekimin yemek sırasındaki öncelik talebine hastanın sorumluluğunu ekler. Garsonun sırayı koruması, hastaları önemsememek gibi duyulabilir. Hastanede başkalarının belirlediği hıza yetişmeye çalışan hekim, dönercide aynı hızı garsondan ve ustadan ister. Öğle yemeğine ayrılan süre üzerindeki sorun, o süreyi belirleyenlerden çıkıp hiçbir yetkisi olmayan çalışanın önüne konur.
Ömer Faruk Elbek
29 Ağu4 dakikada okunur


Kimsenin Duymadığı Yer
İş güvenliği uzmanına yönelik yıldırma, diğer çalışanlardan farklıdır; uzman tam olarak görevini yaptığı, tehlikeyi kayıt altına aldığı için cezalandırılır. Onaylı deftere yazılan her eksiklik işveren aleyhine delildir. Bu yüzden baskı, gerçeğin yazılmasını engellemeye odaklanır. Kanun uzmana "yaz" derken, maaşını veren işveren "sus" der. Uzman; devlet, işveren ve işçi üçgeninde sıkışır. Asıl cehennem, bu yapısal yalnızlık içinde felaketi önceden bilip duyuramamaktır.
Ömer Faruk Elbek
27 Ağu8 dakikada okunur
bottom of page